من…..سايه ام….تنهايي….انتظار….

                                                               با هم خانواده اي خوشبختيم

پنجره ها بسته است،
دیوارها امان نمی دهند،
نیاز به تنفس مصنوعی دارم….
لب هایت را بر لب هایم بگذار،
تا هوایم غبار ببازد

ايكبيري، شاكسول، چندش ، نكبت، قزميت، گوسفند…نه، اينا ديگه دل منو آروم نميكنن. دلم يك فحش جديد ميخواد، باحال . اكازيون اصلا…. همچين كه وقتي تو دهن آدم ميچرخه دق دلش خارج بشه. ولي ضايع نباشه ها، بشه در محافل عمومي استفاده كرد.  اصلا من اين فحش رو براي محافل عمومي نياز دارم. بعضي وقتا هم ميخوام خطاب به خودم به كارش ببرم. بعد وقتي تو اوج حرص خوري و عصبانيت از خودت هستي، وقتي ميبيني يه گند بزرگ زدي و ميخواي بشيني زار زار گريه كني، خيلي آبدار نثار خودت بكنيش و دلت خنك بشه. اونوقت يه لبخند مسخره تو آينه به خودت بزني و  بري يه ليوان بزرگ چايي يا نسكافه براي خودت درست كني  و هورت سر بكشي.

از وقتی خبر رفتن شفیعی کدکنی رو دیدم، مدام این شعر نامیش رو زیر لب زمزمه میکنم:

به کجا چنین شتابان؟
گون از نسیم پرسید
دل من گرفته زینجا….هوس سفر نداری ز غبار این بیابان؟
همه آرزویم اما، چه کنم که بسته پایم
به کجا چنین شتابان؟
به هر آن کجا که باشد بجز این سرا سرایم
سفرت بخیر اما، تو و دوستی خدا را
چو از این کویر وحشت به سلامتی گذشتی،
به شکوفه ها به باران، برسان سلام ما را…

چقدر همیشه این شعر رو دوست داشتم
بین خودمان بماند، همیشه خودم رو در این شعر نسیم تصور میکردم
شاید او آخرین حلقه از نسل شاعرانی باشد که به من احساس نسیم بودن داده اند
همیشه فکر میکردم روزی میوزم و از بیابان میگذرم
اما….میبینم که امروز چقدر دست و پایم در بیابان بسته است و چقدر محتاج و نیازمند سفرم…سفر از غبار بیابان.
سفرت بخیر شاعر، باشد آنجا که میروی باران ببارد…

ميداني…

شرف و ظلم هر دو سه حرف دارند،

نام تو نيز هم، سه حرف دارد…داشت…

و اكنون،  خانه سردت  كلمه اي سه حرفي ست

بعضي اهل كتاب خواندن نيستند.

بعضي نميتوانند هيچ كتابي را تمام كنند.

بعضي پول خريد كتاب را ندارند.

بعضي تحمل ديدن كتاب هاي درسي شان را هم ندارند چه برسد به كتاب هاي ديگر.

بعضي فقط ميتوانند مجله هاي ورزشي يا زرد بخوانند.

بعضي كتاب  خواندن را عملي غير مفيد ميدانند.

بعضي كتابي كه با رنگ كتابخانه شان هماهنگ باشد پيدا نميكنند.

بعضي هم سواد ندارند البته.

و تمام اينها موجب ميشود نرخ كتاب خواني در ايران بسيار پايين باشد!

و من…من هيچ كدام از اين مسائل را ندارم، ولي مشكلي دارم كه باعث شده بسيار كمتر از سال هاي قبل كتاب بخرم.

مشكل من به زندگي شهري مربوط است، من تقريبا ديگر هيچ جايي براي نگه داشتن كتاب هايم ندارم. كتاب هاي دوره نوجواني و حتي دانشجويي را به داخل كارتن منتقل شده اند، كتاب ها مرتب و تنگ در كنار هم مي چپانم!  ولي باز هم جا خيلي كم است.ديگر جايي براي كتاب ديگر نيست. بايد كتاب هاي جديد را روي كتاب هاي ديگر بچينم. نميدانم چاره اين مشكل چيست؟

تقریبا هر روز میدیدمشان، جلوی ورودی مترو، دو پیرمرد شاد، قد کوتاه و ژنده پوش. با چشمهایی مهربان و لبهایی خندان.
یکی سازمیزد و یکی دهل، آهنگ های خیلی شاد میزدند. یکی همیشه جمله های شادی میگفت که من هیچ وقت نمیفهمیدم.
همه با رغبت و با لبخند به آنها پول میدادند. من وقتی به آن محدوده نزدیک میشدم، دنبالشان میگشتم. انرژی مثبت زیادی در فضا پخش میکردند.

روز اول محرم که به محوطه مترو رسیدم، یادم افتاد که پیرمرد ها را یک ماه یا شاید دوماه نبینم. یعنی در این دو ماه چطور زندگی میکنند؟ از کجا پول برای زندگی در میارن؟ دو پیرمرد بالای هفتاد سال که فقط بلدند آهنگ های شاد بنوازند و لب ها را خندان کنند، که بلد نیستند آهنگ غم و نا امیدی بنوازند، چطور در این مدت گذران زندگی میکنند؟
کاش….

تابحال کتاب “1984″ اثر جورج اورول را نخوانده اید؟ اگر نخوانده اید حتما این کار را بکنید. کتاب فوق العاده ای است، هر چند در نهایت نا امید و سر خورده تان میکند.
این کتاب داستان جامعه ای پس از انقلاب است. (البته کنایه داستان به انقلاب کمونیستی میباشد ولی میتوان به صورت کلی به آن نگاه کرد) انقلابی که به نام برابری و برادری و عدالت شکل گرفته و اکنون تنها چیزهایی که به صورت همگانی عرضه میشود، خفقان، کار مشقت بار، دروغ و شعار است.
کتاب 1984 داستان مسخ است، مسخ تمامی جلوه های انسانیت و وارونه جلوه دادن معانی آنها. و این معانی وارونه را آنچنان ماهرانه در وجود انسان ها جای می دهند که خود آنها باور میکنند که این معانی دروغ عین حقیقت است. آدم میکشند به نام صلح، مغز خود را با چرندیات پر میکنند به نام دانایی، زندگی آدم ها را به یوغ میکشند به نام آزادی، خیانت می کنند به نام وفاداری، نفرت میورزند به نام عشق…

1984 داستان قدرت است، قدرت، قدرت و قدرت. قدرت با برنامه ای دقیق در انتها بر همه چیز فایق می آید بر شرافت، بر عقل، بر آزادی، بر عشق و حتی بر شهوت. و این برنامه چنان دقیق و قدرمتمند است که دهان خواننده را هر چند وقت یک بار از حیرت و تعجب باز میکند.
1984 داستان منهدم ساختن همه چیز است، از جمله گذشته، از جمله زبان، از جمله معیار های خوبی و بدی و بازسازی آن به آن صورت که “آنها” میخواهند.
در این جامعه بزرگترین و تنها جرم “جرم اندیشه” است، قتل و فساد و کلاهبرداری و دزدی مشکلی ندارد، ولی کوچکترین ناهمگونی اندیشه و نگاه با آن چیزی که “آنها” میخواهند، مستوجب شکنجه های طاقت فرساست.

شخصیت اول داستان به نام وینستون نماد انسانیت در این کتاب است، هنوز فکر میکند، هنوز عشق میورزد، هنوز به خاطر از دست رفتن واقعیت رنج میکشد، هنوز گذشته را و انسانیت را به یاد می آورد. اما با نا امیدی تمام شاهد از دست رفتن تمامی داشته های او هستیم، عقل و فکر و شجاعت و دغدغه های او را از بین میبرند. من به عنوان یک خواننده انتظار پیروزی حقیقت های درونی وینستون بر القائات روانی “آنها” را داشتم، حداقل انتظارم این بود که او را با آرمانهایش بکشند، حداقل انسانیت مسیح وار و قهرمان گونه به صلیب کشیده شود.

امااین گونه نمی شود، بلکه ابزارهای انسانیتش را یکی یکی در برابر قدرت آنها از دست میدهد، و در پایان تنهاعشق او برایش می ماند که از شش خوان مسخ کننده سر فراز بیرون میاید و ما را کمی امیدوار میکند، اما عشق هم در خوان هفتم نابود میشود و وینستون عشقش را فدای “خود” میکند (وجالب اینکه عشقش هم او را فدای خود میکند) و تمام داشته هایش را از دست میدهد و بر طبق دلخواه “آنها” دگرگونه شان میسازد و در نهایت یکی از آنها میشود و تنها نماد انسانیت در جامعه در برابر قدرت بی حد و حصر فرو میریزد و هیولاوار و دگرگون شده بر پا میخیزد.

سوالی که برای من و شاید خیلی از خوانندگان دیگر در طول خواندن این کتاب پیش می آید این است: من چقدرمسخ شده ام و خودم نمی دانم؟

به خاطر همین سوال هم که شده این کتاب ارزش یک بار خواندن را حتما دارد.

******************
شناسنامه کتاب:
عنوان : 1984
نویسنده : جورج اورول
مترجم : صالح حسینی
انتشارات : نیلوفر
قیمت : چاپ دهم قیمت 3300 تومان

چند وقت پیش درمحل كار من كه يك اداره دولتي ميباشد، نقل و انتقالاتي صورت گرفت و ما بر حسب اجبار به يك ساختمان ديگر منتقل شديم. محلي كه براي ما در نظر گرفته بودند، طبقه بالاي يكي از ساختمان هاي اصلي و مخصوص مديران بود. همان طور كه شايد بدانيد،  هميشه طبقات بالاي ساختمان ها مخصوصا ادارات دولتي مخصوص مديران آن سازمان ساخته ميشود. حال كه بر حسب تغييراتي اين مديران از سازمان رفته بودند و جاي خالي ديگري براي بخش ما  موجود نبود، به طور موقت در جايگاه مديران مستقر شديم.

خب مشخص بود كه در آن طبقه براي آسايش و آرامش مديران همه فكر لازم را كرده بودند و امكاناتي از جمله اتاق خواب و استراحت، حمام، آبدارخانه اختصاصي و … تدارك ديده بودند.

ولي ما كمي بعد از استقرار متوجه يك كشكل بزرگ زنانه در محل شديم…، بله اين طبقه دستشويي زنانه نداشت!! در ساختماني كه در هر راهرو آن دستشويي هاي زنانه و مردانه وجود دارد، در طبقه مخصوص مديران دستشويي زنانه اي موجود نيست و ما بايد به طبقات ديگر ميرفتيم !

 برداشت شما از اين قضيه چيست؟

برداشت شخصي من اين بود كه در تفكر اداري و دولتي ايران، حتي احتمال اينكه شايد روزي روزگاري خانمي به مسند مديريت هاي بالا برسد آنقدر بعيد و دور از ذهن  به نظر ميرسد كه حتي زحمت ساخت يك دستشويي زنانه كه مدير احتمالي زن از آن استفاده كند بر خود هموار نميكنند. اصلا چه معني دارد در حضور آقايان خانم ها به مديريت برسند؟ اصلا چرا بايد اين احتمال را بدهيم كه زني قدرت نشستن بر اين مسند را داشته باشد؟  جالب اينجاست كه در ايران نه تنها  اكثريت مطلق مديران رده بالا مرد هستند، بلكه منشي، مسئول دفتر و كارمندان دفتري رياست و كساني كه به قولي كارهاي مهم انجام ميدهند هم تمامي از ميان مردان انتخاب ميشوند.

بله، بله، من بايد خيلي خوشبخت باشم كه در چنين سازماني كار ميكنم 

همیشه روزمرگی را یکی از بدترین دردهای انسان میدانستم. تکرار، تکرار، تکرار…بدون هیچ اتفاق تازه ای، بدون هیچ هیجان و عشقی، بدون هیچ تلاش و آرزویی. انسان واقعا مسخ میشود، این طورنیست؟

تمام فکر و ذکرم این بود که چطور خود را از این مرداب عمیق بیرون بکشم و با این حال نفس حالت روزمرگی باعث شده بود هیچ تلاشی برای بیرون آمدن از مرداب انجام ندهم.

تا اینکه آمد، گردباد حادثه را می گویم . آمد و تمام کسالت ها و ناخشنودی های روزمرگیم را با خود برد. به آرزویم رسیده بودم، نه؟ از مرداب بیرون آمده بودم. ولی….گردباد حادثه پر از هراس، نگرانی، وحشت و رنج بود.

خدایا نه، من را به همان کنج روزمرگی شیرینم برگردان! چطور نفهمیدم که چه فرصتی بزرگی برایم بود مردابی که به راحتی میتوانستم جاریش بسازم. تنها تلنگر و حرکت من نیاز بود تا آب روان جاری شود. کنترل همه چیز دست خود من بود، دست خود من…ولی عنان این طوفان وحشت زا بدست من نیست. خراب میکند و میشکند و با خود میبردم.
.
.
.
اکنون که از آن طوفان وحشت زا خلاص شده ام، مشغول مزه مزه کردن روزمرگی های شیرینم هستم. عجب فرصتی بود و من نمی دانستم. باید راه جاری شدن را پیدا کنم.
.
.
.
روزمرگی هایتان را ارج نهید، لطفا