چند وقت پيش  باز هم خواندن كتابي از زويا پيرزاد به نام “عادت ميكنيم” رو تمام كردم.

خب…مسلما به يك بار خوندنش ميارزيد. زويا پيرزاد قلم رواني داره و ميشه گفت قصه گوي خوبي هست. براي خوندن كتابهاش به مكان ساكت و خلوت و حوصله و آرامش نياز نداريد.  چون قصه شما رو همراه خودش ميكنه . من بيشتر كتاب رو در مترو خوندم !

داستان  درباره دنياي زن هاست.  زني به نام آرزو  در فاصله بين جواني و ميانسالي كه مادري داره و دختر نوجواني و يك دوست همسن خودش كه هر كدام تيپ شخصيتي متفاوتي از بقيه دارند.  شخصيت هاي خيلي معمولي  كه همه در زندگي بارها باهاشون مواجه شديم.  منظورم اينه كه هيچ چيز جديد و جالبي در شخصيت اين خانوم ها وجود نداشت كه منو به خودش جلب كنه.  البته در كتاب سعي شده بود آرزو و دوستش شيرين تيپي روشنفكر و جديد داشته باشند ولي به هر حال به نظر من خيلي معمولي بودند. براي شخص من كه خيلي به شخصيت  پردازي دقيق و جديد و جذاب در كتاب ها علاقه دارم كمي مايوس كننده بود. البته ممكنه كسي اين خصوصيت رو به عنوان بازوي قدرت كتاب مطرح كنه. به هر حال هر كس سليقه اي داره.

خلاصه اينكه كتاب در آفريدن دنياي زنانه، خوشحالي ها، غم ها ، تفريح ها و شوخي ها  و حرف زدن هاشون خوب عمل كرده. در اين دنيا چيزي تو ذوق خواننده نميزنه  و همه چيز آشنا به نظر مياد.

تنها شخصيت كمي مرموز كتاب مردي هست كه  در اوايل كتاب به آرزو علاقمند ميشه  و داستان كتاب هم در واقع داستان علاقه و رابطه اين دو با همديگه است. مردي كه  رشته پزشكي رو در خارج كشور رها كرده و در ميدون توپخونه قفل و كليد سازي زده و معيار هاي زن ايده آلش با مرد هاي ديگه يكم تفاوت داره و ….خلاصه نويسنده سعي كرده آدم مرموز و كار درست و روشنفكري ازش بسازه.  ولي با خوندن كتاب متوجه ميشيم شخصيت ايشون دچار كليشه ها و تناقض هاي زيادي هست كه اون رو بسيار غير جذاب كرده و در واقع بدترين شخصيت سازي داستان مربوط به اون مرد ميشه كه الان هم اسمش يادم نمياد !

من تقريبا تا نصفه هاي كتاب واقعا به خوندنش اميدوار شده  بودم و انتظارم كمي از كتاب بالا رفت. ولي هر چه بيشتر در كتاب پيش ميرفتم  مايوس تر ميشدم چون منتظر بودم بعد از اتمام مقدمه طولاني جريان اصلي كتاب شروع بشه كه اصلا چنين اتفاقي نيوفتاد. در واقع كتاب  در همون روايت دنياي روزانه  چند زن و رابطه آرزو و يارش درجا ميزنه و تا آخر همين طور پيش ميره.  رابطه بين  اين دو هم بسيار كليشه اي  از آب درمياد. زني كه در زندگي مشترك قبلي شكست خورده و به مردها بدبين شده و ناگهان مردي از راه ميرسه و قلب اونو تصر ف ميكنه. مردي كه خيلي خوبه و مهربونه و هيچ كار بدي نميكنه و روشنفكره و در پنهان به فقرا كمك ميكنه و با بقيه مردها تفاوت داره (!) اين تاكيد كتاب بر اينكه مرد خوب ماجرا با بقيه مردهاي دنيا فرق داره و لابد به همين خاطر هست كه خيلي خوبه به نظر من بزرگترين نقطه ضعف كتاب هست.

آخرش هم اين آقاي روشنفكر خيلي سريع به فكر ازدواج ميوفته  و پيشنهاد ميده  و آرزو ي بدبين به مردها هم قبول ميكنه. ضمنا در صفحه آخر كتاب ناگهان شيرين دوست آرزو كه در تمام كتاب به خاطريك رابطه شكست خورده به  مقوله ازدواج بسيار بدبينه ناگهان با يك تماس تلفني  از يار قديمي نظرش عوض ميشه و بغض ميكنه و لابد طرفدار مردها و امر ازدواج ميشه. در واقع به نظر من شخصيت پردازي واقعي و روان كتاب در نيمه دوم يا يك سوم آخر كتاب بدجور بهم ميريزه  و داستان كليشه اي ميشه و در نهايت با يك پايان يه خورده هندي طرف هستيم.

به هر حال مخصوصا اگر خانم هستيد يك بار خوندن اين كتاب خالي از لطف نيست هر چند در پايان خواننده خيلي راضي نخواهيد بود ( البته اگه سليقه اي مثل من داشته باشيد :دي )

اين هم مشخصات كتاب:

نام : عادت ميكنيم

نويسنده: زويا پيرزاد

ناشر: مركز

قيمت: 5400 تومان

من…..سايه ام….تنهايي….انتظار….

                                                               با هم خانواده اي خوشبختيم

به کجا چنین شتابان؟
گون از نسیم پرسید
دل من گرفته زینجا….هوس سفر نداری ز غبار این بیابان؟
همه آرزویم اما، چه کنم که بسته پایم
به کجا چنین شتابان؟
به هر آن کجا که باشد بجز این سرا سرایم
سفرت بخیر اما، تو و دوستی خدا را
چو از این کویر وحشت به سلامتی گذشتی،
به شکوفه ها به باران، برسان سلام ما را…

چقدر همیشه این شعر رو دوست داشتم
بین خودمان بماند، همیشه خودم رو در این شعر نسیم تصور میکردم
شاید او آخرین حلقه از نسل شاعرانی باشد که به من احساس نسیم بودن داده اند
همیشه فکر میکردم روزی میوزم و از بیابان میگذرم
اما….میبینم که امروز چقدر دست و پایم در بیابان بسته است و چقدر محتاج و نیازمند سفرم…سفر از غبار بیابان.
سفرت بخیر شاعر، باشد آنجا که میروی باران ببارد…

شرف و ظلم هر دو سه حرف دارند،

نام تو نيز هم، سه حرف دارد…داشت…

و اكنون،  خانه سردت  كلمه اي سه حرفي ست

بعضي نميتوانند هيچ كتابي را تمام كنند.

بعضي پول خريد كتاب را ندارند.

بعضي تحمل ديدن كتاب هاي درسي شان را هم ندارند چه برسد به كتاب هاي ديگر.

بعضي فقط ميتوانند مجله هاي ورزشي يا زرد بخوانند.

بعضي كتاب  خواندن را عملي غير مفيد ميدانند.

بعضي كتابي كه با رنگ كتابخانه شان هماهنگ باشد پيدا نميكنند.

بعضي هم سواد ندارند البته.

و تمام اينها موجب ميشود نرخ كتاب خواني در ايران بسيار پايين باشد!

و من…من هيچ كدام از اين مسائل را ندارم، ولي مشكلي دارم كه باعث شده بسيار كمتر از سال هاي قبل كتاب بخرم.

مشكل من به زندگي شهري مربوط است، من تقريبا ديگر هيچ جايي براي نگه داشتن كتاب هايم ندارم. كتاب هاي دوره نوجواني و حتي دانشجويي را به داخل كارتن منتقل شده اند، كتاب ها مرتب و تنگ در كنار هم مي چپانم!  ولي باز هم جا خيلي كم است.ديگر جايي براي كتاب ديگر نيست. بايد كتاب هاي جديد را روي كتاب هاي ديگر بچينم. نميدانم چاره اين مشكل چيست؟

روز اول محرم که به محوطه مترو رسیدم، یادم افتاد که پیرمرد ها را یک ماه یا شاید دوماه نبینم. یعنی در این دو ماه چطور زندگی میکنند؟ از کجا پول برای زندگی در میارن؟ دو پیرمرد بالای هفتاد سال که فقط بلدند آهنگ های شاد بنوازند و لب ها را خندان کنند، که بلد نیستند آهنگ غم و نا امیدی بنوازند، چطور در این مدت گذران زندگی میکنند؟
کاش….

1984 داستان قدرت است، قدرت، قدرت و قدرت. قدرت با برنامه ای دقیق در انتها بر همه چیز فایق می آید بر شرافت، بر عقل، بر آزادی، بر عشق و حتی بر شهوت. و این برنامه چنان دقیق و قدرمتمند است که دهان خواننده را هر چند وقت یک بار از حیرت و تعجب باز میکند.
1984 داستان منهدم ساختن همه چیز است، از جمله گذشته، از جمله زبان، از جمله معیار های خوبی و بدی و بازسازی آن به آن صورت که “آنها” میخواهند.
در این جامعه بزرگترین و تنها جرم “جرم اندیشه” است، قتل و فساد و کلاهبرداری و دزدی مشکلی ندارد، ولی کوچکترین ناهمگونی اندیشه و نگاه با آن چیزی که “آنها” میخواهند، مستوجب شکنجه های طاقت فرساست.

شخصیت اول داستان به نام وینستون نماد انسانیت در این کتاب است، هنوز فکر میکند، هنوز عشق میورزد، هنوز به خاطر از دست رفتن واقعیت رنج میکشد، هنوز گذشته را و انسانیت را به یاد می آورد. اما با نا امیدی تمام شاهد از دست رفتن تمامی داشته های او هستیم، عقل و فکر و شجاعت و دغدغه های او را از بین میبرند. من به عنوان یک خواننده انتظار پیروزی حقیقت های درونی وینستون بر القائات روانی “آنها” را داشتم، حداقل انتظارم این بود که او را با آرمانهایش بکشند، حداقل انسانیت مسیح وار و قهرمان گونه به صلیب کشیده شود.

امااین گونه نمی شود، بلکه ابزارهای انسانیتش را یکی یکی در برابر قدرت آنها از دست میدهد، و در پایان تنهاعشق او برایش می ماند که از شش خوان مسخ کننده سر فراز بیرون میاید و ما را کمی امیدوار میکند، اما عشق هم در خوان هفتم نابود میشود و وینستون عشقش را فدای “خود” میکند (وجالب اینکه عشقش هم او را فدای خود میکند) و تمام داشته هایش را از دست میدهد و بر طبق دلخواه “آنها” دگرگونه شان میسازد و در نهایت یکی از آنها میشود و تنها نماد انسانیت در جامعه در برابر قدرت بی حد و حصر فرو میریزد و هیولاوار و دگرگون شده بر پا میخیزد.

سوالی که برای من و شاید خیلی از خوانندگان دیگر در طول خواندن این کتاب پیش می آید این است: من چقدرمسخ شده ام و خودم نمی دانم؟

به خاطر همین سوال هم که شده این کتاب ارزش یک بار خواندن را حتما دارد.

******************
شناسنامه کتاب:
عنوان : 1984
نویسنده : جورج اورول
مترجم : صالح حسینی
انتشارات : نیلوفر
قیمت : چاپ دهم قیمت 3300 تومان

خب مشخص بود كه در آن طبقه براي آسايش و آرامش مديران همه فكر لازم را كرده بودند و امكاناتي از جمله اتاق خواب و استراحت، حمام، آبدارخانه اختصاصي و … تدارك ديده بودند.

ولي ما كمي بعد از استقرار متوجه يك كشكل بزرگ زنانه در محل شديم…، بله اين طبقه دستشويي زنانه نداشت!! در ساختماني كه در هر راهرو آن دستشويي هاي زنانه و مردانه وجود دارد، در طبقه مخصوص مديران دستشويي زنانه اي موجود نيست و ما بايد به طبقات ديگر ميرفتيم !

 برداشت شما از اين قضيه چيست؟

برداشت شخصي من اين بود كه در تفكر اداري و دولتي ايران، حتي احتمال اينكه شايد روزي روزگاري خانمي به مسند مديريت هاي بالا برسد آنقدر بعيد و دور از ذهن  به نظر ميرسد كه حتي زحمت ساخت يك دستشويي زنانه كه مدير احتمالي زن از آن استفاده كند بر خود هموار نميكنند. اصلا چه معني دارد در حضور آقايان خانم ها به مديريت برسند؟ اصلا چرا بايد اين احتمال را بدهيم كه زني قدرت نشستن بر اين مسند را داشته باشد؟  جالب اينجاست كه در ايران نه تنها  اكثريت مطلق مديران رده بالا مرد هستند، بلكه منشي، مسئول دفتر و كارمندان دفتري رياست و كساني كه به قولي كارهاي مهم انجام ميدهند هم تمامي از ميان مردان انتخاب ميشوند.

بله، بله، من بايد خيلي خوشبخت باشم كه در چنين سازماني كار ميكنم